حجت الاسلام والمسلمین حسین علیزاده مدیر مدرسه علمیه امام محمد باقر (ع) در گفت و گو با خبرگزاری حوزه در تهران با بیان اینکه وقتی قیام برای خدا باشد، در آن اخلاص، از خودگذشتگی، شجاعت، صبوری، آیندهنگری، همدلی، امید و توکل به خداوند متعال است، اظهار داشت: انسانی که برای احقاق حق و ابطال باطل اراده میکند؛ بسیاری از این ویژگیها را در خود میبیند. اباعبدالله الحسین (ع) این ویژگیها را داشتند. نشانههای آن شجاعت حضرت از آغاز مسیر بود، بعضی از شجاعتها هستند که شجاعت در میدان نبرد نیست، اما شجاعت در گام برداشتن در آن مسیر است، در واقع یک شجاعت در حرکت لازم دارد.
مدیر مدرسه علمیه امام محمد باقر (ع) اضافه کرد: این ویژگیها همه جمع میشود در همان عنوان «قیام لله» که سیدالشهدا علیهالسلام انجام دادند و آثار آن هم معلوم شد. یقیناً همه مسلمانان اگر آموزههای سیدالشهدا را مد نظر بگیرند و با دید انصاف نگاه کنند، میبینند که درسهای کربلا زنده است و انسانها و مسلمانان مدیون نهضت حسینی هستند.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده در پاسخ به این سوال که در مسیر حرکت امام حسین (ع) از مکه تا کربلا چه مضامین و مفاهیمی بیش از همه تکرار می شده است، بیان کرد: اهداف و بیانات در کلام سیدالشهدا علیهالسلام چه در مدینه و چه در مسیر مکه تا کربلا صراحتاً مشخص بود و این عناوین و سرفصلهای قیام سیدالشهدا را مشخص میکرد؛ اینکه حضرت برای امر به معروف و نهی از منکر قیام میکنند. این که حضرت در مدینه می فرمایند:«هیهات من الذله» در مدینه بیان شده در حالی که برخی بیان می کنند که این جمله در کربلا گفته شده است. عزت طلبی، احیای سنت نبوی، کتاب خدا و اصل دین که به واقع دین داشت از بین میرفت اما حضرت اباعبدالله الحسین(ع) دین را زنده کرد و این عناوین مهمی است.
مدیر مدرسه علمیه امام محمد باقر علیه السلام در ادامه، خطبه اباعبدالله الحسین(ع) در منا را حائز اهمیت خواند و افزود: در منا، مسلمانان و بزرگان سرزمینهای اسلامی در ایام حج جمع شده بودند، در آن زمان حضرت همه بزرگان مکه، مدینه و بصره را گرد هم می آورند و خطبه غرّایی را ایراد می کنند. در آنجا تمام فریاد سیدالشهدا، تمام انگیزه درونی و نهایی سیدالشهدا که با تمام وجودشان بیان میکردند، حفظ اسلام بود. یعنی اگر خدایی نکرده اسلام دچار تحریف شود و یا در دست انسانهای فاسد قرار گیرد و یا به اسلام به عنوان یک امر میان دستی و پایین دستی نگاه شود اهمیت دین اسلام خصوصا از نظر اجتماعی بودن خدشه دار می شود.
وی افزود: سیدالشهدا (ع) وقتی بزرگان مسلمانان را در منا جمع و برایشان سخنرانی میکنند، همین نکات را بیان میدارند؛ همچنین یک هشدار هم دارند. این هشدار برای همیشه زندگی است و مختص زمان، مکان یا اشخاص خاصی نیست. و آن هشدار این است که اگر ما نسبت به وظایف و تکالیف خودمان به موقع اقدام نکنیم، جامعه به واسطه آسیبهایی که دارد از بین میرود و جامعه را به آتش میزند. از این رو سیدالشهدا نسبت به اصل اسلام و اینکه خدای نکرده اسلام مورد هجمه شبهات و جنگ قرار بگیرد و اسلام از زوایای زندگی انسانها و جوامع خارج شود هشدار دادند. پس اباعبدالله الحسین علیهالسلام در اینجا دلیل و حجت را آوردند و در کربلای معلّی وقتی به شهادت رسیدند، اتمام حجت شد.
قیام سیدالشهدا (ع) یک قیام الهی، برجسته و قیامی برای آیندگان بود
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده تصریح کرد: سیدالشهدا گام به گام ادله و شواهد را بیان میکردند و سپس در کربلای معلّی به شعارهای فطری و دینی خود عمل کردند و به آن خواستهٔ الهی رسیدند.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده افزود: برای همه جهانیان این معنا را دارد که میشود قیمت عزت را با شهادت فهمید و عزت خدا را درک کرد. اینها شعارهایی نیست که اباعبدالله حسین (ع) فقط در زبان داشته باشد؛ حتی در اعمال معمولی هم نبود. قیام سیدالشهدا (ع) یک قیام الهی، برجسته و قیامی برای آیندگان بود. این قیام شاید برای افراد آن زمان تأثیر چندانی نداشت، زیرا حکومت اموی بر همه جا حاکم بود؛ ولی نمیتوان آیندهای برای آن تصور کرد که در آن، از این قیام و از خودگذشتگیها و درسها و معارف کربلا الگو و سرمشق گرفته نشود.
استاد حوزه علمیه تهران درباره الگوگرفتن های اخلاقی و انسانی از رفتار امام حسین (ع) با خانواده، یاران و حتی دشمنان گفت: سیدالشهدا علیهالسلام ابعاد الگویی فوقالعادهای دارد. حتی این الگوها را در اصحاب و یاران سیدالشهدا هم میتوان مشاهده کرد. مثلاً ما نمیتوانیم وارد واقعهٔ عاشورا شویم ولی جنبههای الگویی حضرت زینب کبری (س)، جنبههای الگویی قمر بنیهاشم (ع)، یا جنبههای الگویی حضرت علیاکبر (ع)، یا جنبههای الگویی حبیب بن مظاهر را نبینیم. یعنی ما باید این الگوها را مشاهده کنیم تا بتوانیم درسآموزی داشته باشیم و تمام اقشار، سنین و همه زمانها را پوشش دهیم.
وی مهمترین جنبه الگویی امام حسین (ع) را قیام لله دانست و تصریح کرد: حضرت اباعبدالله (ع) تمام وجود خود را برای خدا خالص کردند. شاهد این مطلب، دعای عرفه است. یعنی ما نمیتوانیم واقعه و شخصیت اباعبدالله الحسین علیهالسلام را بدون دعای عرفه بشناسیم؛ اصلاً آن تئوری و فرضیههایی که در قیام سیدالشهدا به واقعیت پیوست را در پرتو دعای عرفه میبینیم. از این رو، این جنبههای الهی، یعنی دیدن توحید در وجود اباعبدالله الحسین علیهالسلام، یک الگو است.
سیدالشهدا با آگاهی کامل و شناخت صحیح از مردم و زمانه خود قدم در میدان نبرد گذاشتند
استاد حوزه علمیه تهران در ادامه دومین نکته الگویی در شخصیت امام حسین (ع) را شجاعت حضرت دانست و بیان کرد: سیدالشهدا علیهالسلام با آگاهی کامل و شناخت صحیح از مردم و زمانه خود قدم در میدان نبرد گذاشتند. به عبارت دیگر، اباعبدالله پیش از این، در دوران امیرالمؤمنین در کوفه زندگی کرده بودند و روحیات کوفیان را میشناختند؛ از این رو میدانستند که آنان وفاداری نمیکنند. ولی وقتی پای اسلام پیش میآید، سیدالشهدا علیهالسلام با تمام آنچه در اختیار داشتند وارد کربلا شدند؛ یعنی جهاد با مال، جهاد با نفس، جهاد با خون، جهاد با خانواده، حتی جهاد با حیثیت. و این نیز یک جنبهٔ الگویی دیگر است.
وی در ادامه یکی از ابعاد شخصیتی امام حسین (ع) را جنبه عاطفی دانست که کمتر مورد توجه قرار گرفته و افزود: مسئله ای که معمولاً بزرگان ما به آن پرداخته اند، این است که انسانی که چنین تشخیصی برای نبرد دارد و این گونه شجاعانه در میدان جهاد میجنگد، شاید گمان شود جنبههای عاطفی در او کمرنگ است ولی ما در تمام مسیر، به ویژه از مکه تا کربلا، این عاطفه را در اباعبدالله میبینیم. ایشان در تمام مسیر، هم نسبت به خانواده خود، خواهرشان، فرزندانشان و همه کسانی که از اهل بیت همراهشان بودند، چنان عاطفه والایی دارند که وقتی نام مادرشان حضرت زهرا (س) را میآورند، به گونهای منقلب میشوند.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده ادامه داد: این نشان میدهد که اگر بخواهیم این ستون خیمهٔ خانواده را در هر دورهای حفظ کنیم، باید بدانیم که عاطفه به معنای دقیق آن نقش بسیار مهمی در تربیت و ترویج خوبیها دارد. بسیاری از مسائل را شاید با استدلال عقلی یا دلیل و برهان نتوانیم اثبات کنیم، ولی عاطفه این کار را انجام میدهد. نکتهٔ دیگر در همین جا این است که خدای متعال در قرآن کریم، در بسیاری از آیات، با عاطفه با انسانها سخن گفته است. به عنوان مثال آیه «ان الله غفور رحیم» موید سخن عاطفانه خداوند با بندگان است.
عبودیت و بندگی خدا از درس های عاشوراست
وی در ادامه با بیان اینکه عبودیت و بندگی خدا یکی دیگر از درس های عاشوراست و اگر ما سیدالشهدا را با همه ویژگیهایی که داشتند در نظر بگیریم، اما این صفت و ویژگیِ اخلاص را کنار بگذاریم، دیگر نمیتوانیم قیام او را بشناسیم؛ و همین مقدار فهم ناقصی که از قیام اباعبدالله داریم را نیز از دست خواهیم داد، افزود: پس یک درس این است که انسان خود را برای خدای متعال خالص کند. در سختیها و میانهٔ جنگ، آنچه ایمان و تسلیم و بندگی خدا را در وجود انسان تثبیت میکند، همان است که میگویند مالک حقیقی خداست و قدرت حقیقی از آن اوست. و این همان مطالبی است که سیدالشهدا در دعای عرفه و دیگر ادعیه بیان فرمودند.
وی ادامه داد: از این رو، مهمترین درس پیش از ورود به کربلا این است که انسان– چه افراد، چه گروهها، هیئتها، سخنوران و مداحان – اگر همه برای خدا خالص باشند، قیام سیدالشهدا ماندگار و در جامعه مؤثر خواهد بود. و این همان سنتی بوده که از دیرباز، هم دستاندرکاران و هم مستمعان، خود را برای خدا خالص میکردند و وارد ماه محرمی میشدند که ایمان، اعتقاد و معرفت شان بالا میرفت.
استاد حوزه علمیه، امید و استقامت را اصل دیگر در رفتارها و سخنان سیدالشهدا در روزهای منتهی به واقعه عاشورا دانست و گفت: در این دورهای که ما زندگی میکنیم، به ویژه در این یک سالهٔ اخیر، امید، استقامت، اتکا به خدا و باور به نصرت الهی اهمیت دارد. اگر اینها در زندگی ما رشد کند و در جامعه نمود یابد، آنگاه خواهیم فهمید که تنها تکیه گاه ما در جامعه همان قدرت ایمان است. از این رو، ٔ قدرت ایمان به عنوان بالاترین قدرت در طول تاریخ زندگی انبیا و رسالت آنان شناخته میشود.
حجت الاسلام والمسلمین علیزاده گفت: انبیا از نظر ظاهری امکانات چندانی نداشتند، اما ایمان وقتی در وجود انسان باشد، امید و استقامت میآورد و به انسان قدرت تحلیل میدهد. در کربلای معلّی نیز میبینیم افرادی بودند که دچار ضعف تحلیل بودند، جهت و مسیرشان عوض شد. از این رو، ما در دوران جنگ تحمیلی نیز به همین ویژگیها نیاز داریم.
وی یادآور شد: یک جنبه دیگر که برای ورود به کربلای معلّی ضروری است، این است که باور داشته باشیم سیدالشهدا و اهل بیت نسبت به شیعیان شان، بیتفاوت نیستند. وقتی ما در مجلس توسل حضور مییابیم، این توسل در وجود ما یا جامعه و در اهداف متعالی و مقدس انسانها و جوامع تأثیر میگذارد.
نظر شما